Lokale publieke omroepen onder financiële druk: Helft draait verlies

In dit artikel:

Het Commissariaat voor de Media (CvdM) concludeert na een evaluatie van 2022–2024 dat veel Nederlandse lokale publieke omroepen financieel in zwaar weer zitten. Van de 225 onderzochte omroepen, die media-aanbod leveren in 334 gemeenten, draaide de helft verlies; 9% had negatief eigen vermogen en bij bijna een derde (31%) is de financiële positie als ongezond beoordeeld.

Gemeenten vormen de belangrijkste financieringsbron (gemiddeld 51%), gevolgd door subsidies (23%) en reclame-inkomsten (12%). De VNG hanteert een richtsnoer van €1,57 per huishouden (2024) als uitgangspunt voor de jaarlijkse bijdrage, maar in 2022–2024 betaalde 42% van de gemeenten minder dan dit bedrag. Wel verbeterde de situatie: in 2024 voldeed 70% van de gemeenten aan ten minste dat richtsnoer. Het CvdM bekeek 927 gemeentelijke beschikkingen en trof in 24% geen onderbouwing voor de hoogte van de bijdrage aan; waar wel een motivering aanwezig was, was die vaak gebaseerd op aantal huishoudens (60%) of beschikbare budgetten (33%), en zelden gekoppeld aan wettelijke taken of concrete doelstellingen.

Door de relatief lage bijdragen valt veelal een licht toezichtarrangement toe, waardoor inhoudelijke toetsing achteraf ontbreekt en financiering gemakkelijk een sluitpost kan worden. Ook ontbreekt in de praktijk veel onderlinge afstemming en gezamenlijke bekostiging van streekomroepen door meerdere gemeenten.

Als reactie ligt er een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer waarin het Rijk de lokale omroepen gaat financieren, met gemeenten die mogen aanvullen en extra middelen beschikbaar komen. Tegelijk wordt een forse herstructurering voorgesteld: van de huidige circa 224 lokale omroepen naar zo’n 80 streekomroepen. Dat moet de professionaliteit en financiële weerbaarheid verbeteren, maar heeft ook gevolgen voor lokale nieuwsvoorziening en regionale verankering.